Syndrom rocznicowy to pojęcie, które odnosi się do powtarzalności śmierci, wypadków, chorób, losów w rodzinach.
Wpływy syndromu rocznicowego zauważamy analizując historię rodziny w czasie obejmującym 3 lub więcej pokoleń wstecz. Trudne wydarzenia w rodzinie powtarzają się często w rocznicę wydarzeń takich jak: śmierć przodka, wypadek lub ciężka choroba. Ważne jest to, że kiedy dotrzemy do historii, która zapoczątkowała cykl trudnych wydarzeń i odpowiednio je przepracujemy, to istnieje duża szansa na to, że trudne wydarzenia w rodzinie przestaną się powtarzać.
Osobą, która wprowadziła pojęcie syndromu rocznicowego była Josephie Hilgard. Udowodniła ona, że istnieje korelacja istotna na poziomie statystycznym pomiędzy stratą ważnego członka rodziny, a następującymi po tej stracie chorobami, wypadkami, przypadkami śmierci w rodzinie. Hilgard badała pacjentów szpitala psychiatrycznego w latach 1953-1957. Odkryła, że osoby, które będąc dzieckiem straciły matkę lub ojca, z powodu ich śmierci, zamknięcia w placówce psychiatrycznej lub ciężkiego wypadku, przeżywały powtórnie podobny kryzys w swoim życiu.
Kryzys ten wydarzał się, wtedy, kiedy osoby te osiągnęły same wiek, w którym straciły rodzica lub gdy ich dzieci miały tyle samo lat co oni w chwili utraty rodzica. Odkrycie swoje Hilgard wykorzystała pomagając osobom chorym psychicznie. W kontekście wydarzeń rodzinnych zaburzenie psychiczne tych chorych były postrzegane również jako powtórzenie historii rodzinnej, a nie niezrozumiałe zaburzenie psychiczne. Jej praca przyniosła tym osobom konkretną pomoc. Zaburzenie psychiczne tych osób było postrzegane jako część historii rodzinnej, która wydarzyła się już wcześniej, a nie tylko jako dziwactwo.
50 lat później wielu terapeutów różnych podejść terapeutycznych zauważa powtarzalność różnych zjawisk w rodzinie, chorób, wypadków. Zjawisko syndromu rocznicowego oraz szerzej występowanie cykliczności jest ważnym aspektem, który może ułatwić zdrowienie wielu osób.
Przykładem syndromu rocznicowego występującego w lżejszej formie są dolegliwości osób, które cierpiały na nasilony lęk, niepokój, chorowały fizycznie, będąc w wieku, w którym zmarli ich rodzice lub rodzeństwo. Po przeżyciu roku rocznicowego dolegliwości, symptomy tych osób zmniejszały się lub wycofywały, wówczas kiedy osoba uświadomiła sobie związek swojego stanu z odejściem rodzica, rodzeństwa lub innej ważnej dla siebie osoby. Psychoimmunologia dostarcza dowodów, że syndromowi rocznicowemu towarzyszy często spadek odporności.
Cykliczność i powtarzalność syndromu rocznicowego nie jest łatwa do rozpoznania. Wydarzenia tworzące syndrom rocznicowy są trudne, bolesne, odbierane przez rodzinę jako przerażające lub wstydliwe. Członkowie rodziny szybko o tych bolesnych wydarzeniach zapominają lub nigdy o nich nie dowiadują. Troska rodziny często jest skoncentrowana na przyszłości rodu, edukacji i zabezpieczeniu materialnym dzieci. Niemniej syndrom rocznicowy zmienia zamiary rodziców, ponieważ wyraża się poprzez trudne losy niektórych osób w rodzinie. Osoby te są zarówno pod wpływem tendencji rodziny, aby przykre, bolesne wydarzenia zapomnieć i jednocześnie są pod wpływem przymusu, aby dane wydarzenia odtworzyć w swoich życiu.
Kluczowe są dwie sprzeczne tendencje:
- Rodzina chce zapomnieć o trudnych wydarzeniach
- Tendencja przeciwna, czyli osoba, która choruje odczuwa nieświadomy przymus aby dane wydarzenie odtworzyć w swoim życiu np. poprzez wypadek, śmierć, chorobę, które powtarzają się w historii rodziny. Wypadek, śmierć, choroba należą do wydarzeń, których się nie spodziewamy.
W sytuacjach choroby, wypadków bliskich nawykowe zachowanie rodzin idzie w kierunku, aby udzielić pomocy medycznej osobie chorej. Umyka nam wtedy cykliczność, powtarzalność tych wydarzeń w rodzinie. Niemniej analizując przykłady trudnych wydarzeń w rodzinie często da się zaobserwować fakt, że te wydarzenia powtarzają się cyklicznie w danej rodzinie.
Cykliczność występuje nawet w przypadku chorób nowotworowych.
Przykład I:
Po ślubie synowa zamieszkała w domu teściów, po tym jak jej teściowa zmarła na nowotwór jajników. W 5 rocznicę śmierci swojej teściowej, synowa trafiła do szpitala z dolegliwością podobną do zmarłej teściowej. Kiedy minęła rocznica śmierci teściowej (dzień i miesiąc), młoda kobieta szybko wróciła do zdrowia.
Przykład nr II:
Młoda mężatka otrzymała 20 lutego 1980 notarialne poświadczenie dziedziczenia działki po śmierci swoich rodziców. 40 lat później, tego samego dnia 20.02 2020 kobieta przekazała tę działkę aktem notarialnym swojemu synowi.
Przykład III:
Brat pradziadka zginął w wieku 18 lat, po tym jak został uderzony przez konia. Prawnuk uwielbiał konie, od dzieciństwa jeździł konno. W rocznicę śmierci przodka, prawie 18 letni prawnuk zabrał swojego psa do stadniny koni. Pies został śmiertelnie uderzony przez konia. Dla rodziny była to ogromna strata.
Syndrom rocznicowy dotyczy wydarzeń różnej skali, poczynając od zdarzeń codziennych, powtarzających się w historii rodzinny aż po wydarzenia, kiedy powtarzają się choroby, wypadki, śmierci, trudności.
Opracowane przez
Teresę Ossowską,
Małgorzatę Krupińską
